Κοινωνικές και Νομικές Πλευρές της Τεχνολογίας

Επίσημο περίγραμμα μαθήματος του ΤΜΗΥΠ (Πανεπιστήμιο Πατρών), όπως δημοσιεύεται στη σελίδα του μαθήματος και στο συνημμένο αρχείο «Περίγραμμα Μαθήματος». Το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο, χωρίς τα πρότυπα οδηγιών του εντύπου.

Στόχοι

• Οι φοιτητές μαθαίνουν μέσα από το δίκαιο της Διανοητικής Ιδιοκτησίας τη σημασία των σχετικών δικαιωμάτων ως άυλων περιουσιακών στοιχείων αξιοποιήσιμων επιχειρηματικά. Διδάσκονται πώς ρυθμίζει το δίκαιο τις ηλεκτρονικές συναλλαγές, από το ηλεκτρονικό εμπόριο (πώς πρέπει να οργανωθεί ένα ηλεκτρονικό κατάστημα και ποια τα δικαιώματα των χρηστών/καταναλωτών) μέχρι τα ειδικότερα θέματα της καθημερινότητας όπως η ηλεκτρονική πληρωμή (πιστωτικές κάρτες και ψηφιακά νομίσματα), η διαφήμιση, αλλά και η ηλεκτρονική διακυβέρνηση και τα bitcoin. Περαιτέρω μελετάται το ζήτημα της ευθύνης των διαμεσολαβητών του Διαδικτύου και εν γένει οι εξελίξεις στον τομέα αυτό μέσα από τις αποφάσεις του ΔΕΕ. Διδάσκεται η έννοια του απορρήτου των επικοινωνιών, η σημασία της προστασίας της ιδιωτικότητας, τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης και ο τρόπος με τον οποίο ρυθμίζονται τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών. Η προστασία των προσωπικών δεδομένων από το δίκαιο αποτελεί ένα από τα βασικότερα αντικείμενα του μαθήματος. Η προσέγγιση ολοκληρώνεται με τη μελέτη της έννοιας του κυβεροεγκλήματος και των ειδών του ηλεκτρονικού εγκλήματος, δίνοντας έμφαση σε ευαίσθητα ζητήματα που άπτονται της καθημερινής ζωής, καθώς και της ασφάλειας των συστημάτων. Τέλος, έχει ενδιαφέρον η διερεύνηση του τρόπου με το οποίο επέδρασε η ΤΠΕ στον πολιτισμό, δίνοντας έμφαση στην πολιτιστική κληρονομιά και στις επιπτώσεις (θετικών και αρνητικών) των ΤΠΕ στην πολιτιστική πολυμορφία. Έτσι, οι φοιτητές αποκτούν μία ολοκληρωμένη εικόνα των κοινωνικών και νομικών πτυχών των ΤΠΕ.

Περιεχόμενο (ύλη)

Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠ&Ε, ICT) έχουν εισχωρήσει σε κάθε τομέα της καθημερινής ζωής, μεταλλάσσοντας τη δομή της κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα: από την πρόσβαση στη γνώση, την εκπαίδευση, την καθημερινή ζωή, την επικοινωνία, την έννοια και τη σημασία της πληροφορίας, την εργασία, την έκφραση, τις πεποιθήσεις, την ιδιωτική ζωή, τη συμμετοχή στην δημόσια ζωή, την έκθεση και την ασφάλεια. Ταυτόχρονα οι ΤΠΕ εξελίσσονται συνεχώς καθιστώντας αδύνατο να προβλεφθεί τι ακολουθεί. Από πλευράς Δικαίου η ρύθμιση έρχεται εκ των πραγμάτων καθυστερημένη, είναι συχνά προσωρινή και αμήχανη και συνήθως απαιτεί αναπροσαρμογή προκειμένου να ανταπεξέλθει στα νέα δεδομένα. Άλλωστε, το δίκαιο δεν ρυθμίζει ευθέως και ενιαία το Διαδίκτυο, αλλά εκσυγχρονίζει κάθε σχετικό δικαιικό τομέα. Είναι σημαντικό, όσοι μετέχουν στις ΤΠΕ, να γνωρίζουν τις βασικές κοινωνικές και νομικές προεκτάσεις της χρήσης και λειτουργίας των ΤΠΕ, ώστε να μπορούν να λειτουργούν σύννομα και με συναίσθηση των κοινωνικών συνεπειών των τεχνολογιών που αναπτύσσουν και εφαρμόζουν.

Σκοπός του μαθήματος είναι να αναλυθεί το φαινόμενο και να απλοποιήσει διδακτικά την νομοθεσία, ώστε να επιτρέψει στους φοιτητές, μαθαίνοντας και κατανοώντας το κανονιστικό περιβάλλον, να αποκτήσουν την ικανότητα να προβληματίζονται και να δίνουν απαντήσεις ως προς τα κοινωνικά και θεσμικά ζητήματα που άπτονται των ΤΠΕ. Κυρίως, όμως, σκοπός του μαθήματος να προετοιμάσει τους φοιτητές, ώστε να είναι σε θέση στο άμεσο μέλλον να εφαρμόσουν τις τεχνικές τους γνώσεις, όχι απλώς με τρόπο που θα σέβεται τις νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά και αξιοποιώντας αυτές τις γνώσεις προς το επιχειρηματικό τους όφελος.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση γίνεται στην ελληνική γλώσσα. Στη διάρκεια του διδακτικού εξαμήνου οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν ένα θέμα εργασίας και να παραδώσουν τη σχετικό κείμενο εργασίας. Η εργασία αυτή δεν είναι υποχρεωτική συνεκτιμάται όμως στον τελικό βαθμό εφόσον παρουσιαστεί και παραδιθεί. Η υποχρεωτική αξιολόγηση συνίσταται σε γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου. Προτιμάται ένας συνδυασμός των διαφόρων μεθόδων αξιολόγησης: δοκιμασία πολλαπλής επιλογής, ερωτήσεις σύντομης απάντησης, επίλυση προβλημάτων.

Βιβλιογραφία

-Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

Ι. Ιγγλεζάκης, Νομική πληροφορική, Σάκκουλας, 2012 Ε. Παπακωνσταντινου, Δίκαιο πληροφορικής, Αντ. Σάκκουλας, 2010 Λ. Μήτρου, Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, 2017 Φ. Παναγοπούλου -Κούτνατζη, Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων 679/2016/ΕΕ, Σάκκουλας, 2017 Δ. Καλλινίκου, Πνευματική Ιδιοκτησία και Συγγενικά Δικαιώματα, Σάκκουλας Δίκαιο και Οικονομία, 2008 Μ.Θ. Μαρίνος, Δίκαιο ευρεσιτεχνίας, Π.Ν. Σάκκουλας, 2013