Σύγχρονα Θέματα Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών

Μάθημα παλαιού προγράμματος σπουδών πάνω στη σύγχρονη αρχιτεκτονική υπολογιστών: διοχέτευση εντολών (pipeline) με βαθμίδες και μερικώς επικαλυπτόμενες λειτουργίες (ΜΕΛ), εξαρτήσεις και παροχέτευση (forwarding/bypassing), κρυφή μνήμη, εικονική μνήμη/σελιδοποίηση, TLB και υπερβαθμωτοί/εκτός σειράς επεξεργαστές (ROB, μετονομασία καταχωρητών). Διδασκόταν από τον Δ. Νικολό· από το 2024-25, κατά φοιτητές, ανέλαβε νέος διδάσκων και η εξέταση άλλαξε μορφή (πολλαπλής επιλογής/ασκήσεις). Οι φοιτητές το περιγράφουν ως απαιτητικό, με ασκήσεις που ανακυκλώνονται από το βιβλίο και το «CA».

Θέματα Τι λένε οι φοιτητές ⬇ Κατέβασε για AI

Με μια ματιά

Κωδικός	Δεν υπάρχει· μάθημα παλαιού προγράμματος σπουδών
Εξάμηνο / τύπος	Παλαιό πρόγραμμα σπουδών· δεν περιλαμβάνεται στον Κατάλογο 2025-26
ECTS / ώρες	Δεν βρέθηκαν πληροφορίες.
Διδάσκων (ιστορικά)	Δ. Νικολός (έως την αποχώρησή του)· κατά φοιτητές (2024-07) από το 2024-25 ανέλαβε ο Γ. Παπαδημητρίου Discord 2024-07 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)
Αξιολόγηση	Θεωρία και εργαστήριο· βλ. «Πώς βαθμολογείται»
Μορφή εξέτασης (τελευταία)	Από το 2025 πολλαπλής επιλογής/ασκήσεις, διαφορετική από τις παλιές ανοιχτές εξετάσεις Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)

Τι θα μάθεις

Η ύλη ακολουθεί το σύγγραμμα του μαθήματος και τις ασκήσεις του. Από τα θέματα και τις συζητήσεις φοιτητών προκύπτουν σταθερά οι εξής ενότητες:

• Διοχέτευση εντολών: βαθμίδες (π.χ. ΠΜ/ΑΕ/ΕΕ/ΠΜ/ΑΑ), μερικώς επικαλυπτόμενες λειτουργίες (ΜΕΛ), κύκλοι ρολογιού και καθυστερήσεις Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Εξαρτήσεις δεδομένων, δομικές και διαδικασιακές· διευθέτηση με NOP/stalls και παροχέτευση (forwarding/bypassing) Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Κρυφή μνήμη: μονοσήμαντη απεικόνιση, τ-τρόπων και πλήρης συσχέτιση, πολιτικές LRU/FIFO, ανάλυση διευθύνσεων Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Εικονική μνήμη: σελιδοποίηση, πίνακας σελίδων (και δύο επιπέδων), TLB, αντίστροφος πίνακας σελίδων Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Σήματα ελέγχου, μονάδα ελέγχου (ακολουθιακή vs συνδυαστική), υπερβαθμωτοί επεξεργαστές, ROB/μετονομασία καταχωρητών, RISC-V Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Αντιστοιχία με νέο πρόγραμμα

• Στο νέο πρόγραμμα η θεματολογία καλύπτεται από το υποχρεωτικό «Αρχιτεκτονική Υπολογιστών» (3ο εξάμηνο) και από το μάθημα επιλογής «Προχωρημένα Θέματα Αρχιτεκτονικής Υπολογιστών». Φοιτητής συμβούλευε το 2025 να παρακολουθήσεις το πρώτο και να διαβάσεις μόνος σου την ύλη των σύγχρονων επεξεργαστών Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Από το 2024-25 το μάθημα θεωρείται παλαιού προγράμματος· φοιτητές ανέφεραν ότι τα «Σύγχρονα» έγιναν επιλογής/άλλαξε η ονομασία τους και ότι οι εξετάσεις του Γενάρη και του Ιούνη 2026 μοιράζονταν κοινά θέματα με το νέο μάθημα Discord 2026-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Δεν βρέθηκαν πληροφορίες για αντιστοίχιση ECTS ή κωδικού.

Πώς βαθμολογείται

• Κατά φοιτητές, ο τελικός βαθμός είναι 40% εργαστήριο + 60% θεωρία Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Το 2024 φοιτητής ανέφερε «νομίζω 60-40» Discord 2024-10 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Χρειάζεται πέρασμα και στα δύο μέρη· φοιτητής το 2025 έγραψε ότι «τα περνάς αν πάρεις και στα 2» και ότι απαιτείται 5 στο εργαστήριο Discord 2025-09 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Το 2026 άλλος ανέφερε ότι χρειάζεται 5 στο εργαστήριο για να περάσει το μάθημα Discord 2026-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Ο βαθμός του εργαστηρίου φαίνεται να διατηρείται από προηγούμενα έτη· φοιτητής με περασμένο εργαστήριο από το 2021 ρωτούσε αν χρειάζεται να το ξαναδώσει Discord 2026-07 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Οι βαθμοί ανακοινώνονταν μέσω webmail και εμφανίζονταν στο Progress/eClass· τον Ιούλιο 2024 βγήκαν στο eClass Discord 2024-07 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Εξετάσεις

Συνοπτικά, με τα δεδομένα του Εξετάσεις και των ανακλήσεων από Discord:

• Το αρχείο περιέχει 15 μεταγραφές συνεδριών (2016 έως Ιούνιο 2025), οι περισσότερες μερικές· λύσεις υπάρχουν για την πρόοδο 2018, τον Ιούνιο 2019, τον Ιούνιο 2021 και τον Ιούνιο 2025 (community, μη επαληθευμένες) Εξετάσεις.
• Προστέθηκε από τα αρχεία εκτός Previous Exams/ η εξέταση Φεβρουαρίου 2016: 2016-02.
• Μέχρι το 2024 η εξέταση ήταν ανοιχτών ερωτήσεων/ασκήσεων. Σταθερές ενότητες: εξαρτήσεις δεδομένων/δομικές, σήματα ελέγχου, κρυφή μνήμη (μονοσήμαντη/τ-τρόπων, FIFO), σελιδοποίηση και ΜΕΛ/pipeline Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Σε εξέταση του 2023 ζητήθηκαν μονάδα ελέγχου ακολουθιακή/συνδυαστική, σήματα ελέγχου, παραλλαγή άσκησης βιβλίου, εξαρτήσεις, και μέγεθος μνήμης για πίνακα σελίδων και αντίστροφο πίνακα Discord 2023-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Ιούνιος 2025: 10 θέματα πολλαπλής επιλογής, σωστό +1 και λάθος −0,2, αιτιολόγηση προαιρετική· θέματα pipeline, σύγκριση πολλών/λίγων καταχωρητών, εξαρτήσεις, αστοχία TLB, κρυφή μνήμη και σελιδοποίηση Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Φεβρουάριος 2026: ίδια λογική με πολλαπλής επιλογής, αλλά θέματα «δικά του»· φοιτητής περιέγραψε επανάληψη θεμάτων του Ιουνίου με αλλαγμένα νούμερα Discord 2026-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Ιούνιος 2026: ασκήσεις αντί για καθαρά πολλαπλής επιλογής, με TLB hit/miss (VPN/PFN), pipeline diagram με hazards/forwarding, ROB/RAT σε εκτός σειράς επεξεργαστή, 3-way set associative cache και scalar vs superscalar Discord 2026-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Σεπτέμβριος 2026: κατά φοιτητές πολύ χαμηλό ποσοστό επιτυχίας («από 34 πέρασε 1») Discord 2026-09 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Δυσκολίες & παγίδες

• Επί Νικολού η βαθμολόγηση περιγράφεται ως πολύ αυστηρή: φοιτητές ανέφεραν ότι κόβει μονάδες για αριθμητικά λάθη ή για μεθοδολογία χωρίς τελικό αποτέλεσμα Discord 2024-10 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Discord 2024-07 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Κατά φοιτητές ο Σεπτέμβριος ήταν δυσκολότερος από τον Ιούνιο, με τη λογική «έχεις όλο το καλοκαίρι να διαβάσεις» Discord 2023-09 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Δεν επιτρέπονται βιβλίο ή σημειώσεις· σε σχετική ερώτηση (2025) η απάντηση ήταν «όχι» Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Οι ασκήσεις ανακυκλώνονται: κατά φοιτητή «τα περισσότερα τα ανακυκλώνει από ασκήσεις βιβλίου» Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Η αλλαγή του 2025 έφερε ευκολότερα θέματα πολλαπλής επιλογής, αλλά και παράπονα για τη βαθμολόγηση και τη διαφάνεια (φοιτητές κόπηκαν με 2,5 στο Progress) Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Το «CA» δεν είναι επίσημο και κάποιος φοιτητής το χαρακτήρισε γεμάτο λάθη, οπότε καλό είναι να διασταυρώνεται με το βιβλίο Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Υλικό & τρόπος μελέτης

• CA/ασκήσεις: τοπικό αντίγραφο sugxrona_ca.pdf (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο) και sidecar κειμένου sugxrona_ca.pdf.book.md (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο) Discord 2024-12 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Παλιά θέματα με μεθοδολογία/λύσεις: Θέματα 2020 με λύσεις/μεθοδολογία (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Θέματα 2021 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), καθώς και οι μεταγραφές 2024-06 (παραλλαγή Α) και 2025-06 με λύσεις 2025-06.
• Σύγγραμμα: το βιβλίο του Νικολού («το βιβλίο του είναι το CA») καλύπτει την ύλη, σύμφωνα με φοιτητές Discord 2024-05 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Discord 2025-08 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Πρακτική συμβουλή φοιτητή: μάθε τα διαγράμματα με εντολές/κύκλους ρολογιού, τις εξαρτήσεις σε ΜΕΛ και την κρυφή μνήμη, που «συνήθως πιάνουν» αρκετές μονάδες Discord 2025-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Στον φάκελο other/ υπάρχουν πολλές φωτογραφίες/σημειώσεις φοιτητών, αλλά χωρίς οργάνωση ή ευρετήριο.

Πηγές & αξιοπιστία

• Κατάλογος 2025-26: το μάθημα δεν υπάρχει (παλαιό πρόγραμμα) Κατάλογος.
• Discord: 9.676 μηνύματα σε 13 περιόδους (2020-21 έως 2026-27), αλλά ο μεγαλύτερος όγκος είναι έως το 2023-24· τα μηνύματα είναι ανεπίσημες γνώμες, εκτός όπου αναδημοσιεύονται ανακοινώσεις.
• Εξετάσεις: 14 συνεδρίες, οι περισσότερες μερικές μεταγραφές· λύσεις υπάρχουν για 4 συνεδρίες (community) Εξετάσεις.
• Δεν υπάρχει φάκελος eClass στο αποθετήριο· η εξεταστέα ύλη εμφανιζόταν σε PDF στο eClass το οποίο ήταν παλιό (του 2021) Discord 2023-05 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
• Δεν βρέθηκαν πληροφορίες για ECTS, ώρες, επίσημο περίγραμμα ή επίσημη βαρύτητα βαθμολογίας.

Αρχεία του φακέλου

Παράγεται αυτόματα από tools/render_readmes.py — αλλαγές εδώ χάνονται στην επόμενη εκτέλεση.

Φάκελος	Περιεχόμενο
discord/ (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)	13 περίοδοι συζητήσεων Discord · 9676 μηνύματα
Previous Exams/	15 συνεδρίες εξετάσεων · 4 με αρχείο λύσεων · 71 πρωτότυπα αρχεία (67 εικόνες) · 2 κείμενα (sidecar) · 69 μεταγραφές · ανακλήσεις από Discord
other/	120 αρχεία (101 εικόνες) · 10 κείμενα (sidecar) · 2 μεταγραφές