Βασικές Αρχές Οργάνωσης και Λειτουργίας Υπολογιστικών Συστημάτων¶

Εισαγωγικό μάθημα υποδομής του 1ου εξαμήνου: πώς ένας υπολογιστής αναπαριστά και επεξεργάζεται δεδομένα, από τα αριθμητικά συστήματα και τις μετατροπές μέχρι τις αναπαραστάσεις ακεραίων/κινητής υποδιαστολής, τα συμπληρώματα 1/2/8/16 και την αριθμητική τους. Στη συνέχεια καλύπτει βασικές μονάδες (μνήμη, CPU, I/O), την εκτέλεση εντολών και τη συμβολική γλώσσα (assembly). Στην πράξη εξετάζεται κυρίως με ασκήσεις υπολογισμών· κατά φοιτητές σε γραπτό ανοιχτού βιβλίου.

Θέματα Τι λένε οι φοιτητές Περίγραμμα ⬇ Κατέβασε για AI

Με μια ματιά¶


Κωδικός	CEID_22Y104
Εξάμηνο / τύπος	1ο, υποχρεωτικό Κατάλογος
ECTS	7 Κατάλογος
Ώρες / εβδομάδα	3 θεωρία + 1 φροντιστήριο + 0 εργαστήριο Κατάλογος
Τομέας	ΥΑ Κατάλογος
Διδάσκων 2025-26	Χ. Βέργος Κατάλογος
Αξιολόγηση (περίγραμμα)	Γραπτή εξέταση στα ελληνικά με μίγμα ασκήσεων πολλαπλής επιλογής, σύντομης ανάπτυξης και επίλυσης προβλημάτων Κατάλογος: Περίγραμμα
Συνιστώμενα προαπαιτούμενα	Δεν βρέθηκαν πληροφορίες.

Τι θα μάθεις¶

Το επίσημο περίγραμμα οργανώνει την ύλη σε έξι ενότητες Περίγραμμα:

Εισαγωγή: ιστορική αναδρομή, μοντέλο von Neumann, μοντέλο αρτηριών (bus), ο υπολογιστής ως ιεραρχικό σύστημα.
Αναπαράσταση δεδομένων & αριθμητικές πράξεις: δυαδικό σύστημα, κώδικες με βάρος, αναπαράσταση ακεραίων (πρόσημο–μέτρο, πόλωση, συμπλήρωμα ως προς 1 και 2), επέκταση προσήμου, σταθερή/κινητή υποδιαστολή, υπερχείλιση, πρόσθεση–αφαίρεση σε συμπληρώματα, πολλαπλασιασμός/διαίρεση, λογικές πράξεις και ολισθήσεις, κώδικες χωρίς βάρος και κώδικες ανίχνευσης/διόρθωσης λαθών.
Βασικές λειτουργικές μονάδες & εκτέλεση εντολών: σύστημα και ιεραρχία μνήμης, κεντρική μονάδα επεξεργασίας, κωδικοποίηση εντολών, τρόποι διευθυνσιοδότησης, κύκλος εκτέλεσης εντολής, CISC/RISC.
Συμβολική γλώσσα (assembly): τύποι δεδομένων, ρεπερτόριο εντολών, αριθμός τελεστών, τρόποι διευθυνσιοδότησης, καταχωρητές ειδικού σκοπού, παραδείγματα προγραμματισμού.
Είσοδος–έξοδος: masters/slaves σε αρτηρία, διαιτησία, σειριακή/παράλληλη μετάδοση, δευτερεύουσα μνήμη (δίσκοι, ταινίες, οπτικοί δίσκοι, flash), συσκευές εισόδου/εξόδου.
Δίκτυα υπολογιστών: τοπολογίες αρτηρίας/δακτυλίου/αστέρα, συγχρονισμός, CSMA/CD, token-based.

Πώς βαθμολογείται¶

Το περίγραμμα αναφέρει γραπτές εξετάσεις στα ελληνικά με μίγμα ασκήσεων πολλαπλής επιλογής, σύντομης ανάπτυξης και επίλυσης προβλημάτων· οι λύσεις των θεμάτων είναι προσβάσιμες στους φοιτητές μετά τις εξετάσεις Κατάλογος: Περίγραμμα.
Οι μεταγραφές έχουν format open (ανοιχτές ερωτήσεις/ασκήσεις), mixed το 2025-09 Εξετάσεις· το ότι επιτρέπονται βιβλία/σημειώσεις προέρχεται μόνο από μηνύματα φοιτητών: «με ανοιχτά βιβλία θα είναι η εξέταση και να φέρουμε ό,τι θέλουμε» Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Το 2023-02 είχε ειπωθεί στους φοιτητές να φέρουν «όσες σημειώσεις θέλουμε» και το βιβλίο του διδάσκοντος Discord 2023-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)· το 2026-01 φοιτητής γράφει ότι «από σημειώσεις φέρνουμε ό,τι θέλουμε γενικά, δηλαδή και λυμένα» Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Οι βαθμοί βγαίνουν στο Progress (progress.upatras.gr) Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Δεν βρέθηκε επίσημη βαρύτητα ανά θέμα, ποσοστό επιτυχίας ή ξεχωριστή βαθμολόγηση εργασιών Κατάλογος.

Εργασίες & εργαστήρια¶

Ο κατάλογος δεν δίνει ώρες εργαστηρίου (0) για το μάθημα Κατάλογος.
Φοιτητής το 2024-10 ρώτησε αν τα εργαστήρια επηρεάζουν τον βαθμό· απαντήσεις: «This course has no labs» και «nothing has changed since then», με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα Discord 2024-10 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Στο eClass υπάρχει φάκελος ασκήσεων/εργασιών (π.χ. 1η Εργασία (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Εργασίες 1.x–2.x (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)) που λειτουργούν ως ασκήσεις εξάσκησης· δεν βρέθηκε πώς βαθμολογούνται.
Δεν βρέθηκαν πληροφορίες για υποχρεωτικές εργασίες ή εργαστηριακή βαθμολόγηση.

Εξετάσεις¶

Συνοπτικά, με τα δεδομένα του Εξετάσεις (7 συνεδρίες: 2023-08, 2024-06, 2024-06-b, 2024-09, 2025-02, 2025-09, 2026-02):

Μορφή: ως επί το πλείστον open (ανοιχτές ερωτήσεις/ασκήσεις), με μία συνεδρία mixed (2025-09) Εξετάσεις. Πρόκειται για σύντομες ασκήσεις υπολογισμών, όχι θεωρητική ανάπτυξη.
Επαναλαμβανόμενα θέματα: μετατροπές μεταξύ αριθμητικών συστημάτων (δυαδικό, οκταδικό, δεκαδικό, δεκαεξαδικό), αναπαραστάσεις και συμπληρώματα (πρόσημο–μέτρο, 1, 2, 8, 16), αριθμητική σε συμπλήρωμα ως προς 2, κινητή υποδιαστολή, ανάγνωση/εκτέλεση assembly (π.χ. AT91/8085) Εξετάσεις.
Μετατροπές μεγεθών μνήμης (B/KB/MB/GB), αρχιτεκτονικές (μηχανή συσσωρευτή, στοίβας, load-store), flags, δίσκοι και αρτηρίες έχουν εμφανιστεί ή προβλέπονται σε φύλλα Εξετάσεις 2024-06.
Κατά φοιτητές, ο διδάσκων τείνει να βάζει θέματα παρόμοια με τις επαναληπτικές ασκήσεις, με μικρές αλλαγές Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Λύσεις: 5 από 7 συνεδρίες — 2024-06 και 2025-02 ai-unverified (να μην εμπιστευτείς), ενώ 2024-09, 2025-09, 2026-02 community· καμία επίσημη. Τα θέματα Σεπτεμβρίου 2025 αναρτήθηκαν στο eClass με λύσεις Εξετάσεις, Discord 2025-09 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Δυσκολίες & παγίδες¶

Ο πυρήνας είναι οι μετατροπές/αριθμητική: «πάντα βάζει πολύ αριθμητική», με έμφαση στα 1s, 2s, 8s, 16s και την πρόσθεση–αφαίρεση σε συμπλήρωμα ως προς 2 Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Οι μετατροπές στα αριθμητικά συστήματα «πέφτουν πάντα» και αξίζουν 2–3 μονάδες Discord 2025-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Το ίδιο λέει και παλαιότερος φοιτητής: σχεδόν κάθε χρόνο έχει μετατροπές και assembly Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Το 8 και το 16 συμπλήρωμα θέλουν εξάσκηση, γιατί δίνονται αριθμοί εκεί και ζητείται μετατροπή προς τα υπόλοιπα Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Ο πολλαπλασιασμός/πράξεις κινητής υποδιαστολής μπορεί να εμφανιστούν Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Το assembly είναι συνήθως ένα μόνο θέμα· ακόμα και να μη γραφτεί δεν «χάθηκε ο κόσμος». Το AT91 χρησιμεύει κυρίως στο εργαστήριο αρχιτεκτονικής του 2ου έτους, όχι στο εισαγωγικό αυτό μάθημα Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Μην περιμένεις ακριβώς τα ίδια θέματα: «Αν περιμένετε ίδια θέματα… ξεχάστε το» Discord 2023-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Τα ανοιχτά βιβλία/σημειώσεις δεν σημαίνουν εύκολο μάθημα: ένας φοιτητής σχολιάζει ότι αν δεν ξέρεις να λύνεις, το υλικό δεν βοηθά και σου τρώει χρόνο Discord 2023-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Επιτρεπόμενες σημειώσεις με έναν περιορισμό «να μη θεωρηθεί αντιγραφή» (π.χ. από φροντιστήριο) Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), και συμβουλή να μην παρακάνει κανείς με το υλικό Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Υλικό & τρόπος μελέτης¶

Πανεπιστημιακές Παραδόσεις του διδάσκοντος (178 σελ.): ΒΑΟΛΥΣ — Παραδόσεις (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Είναι η κύρια πηγή· φοιτητές το 2025 συμβουλεύουν να διαβάσεις από τις διαφάνειες/παραδόσεις και να ξέρεις οπωσδήποτε τις μετατροπές Discord 2025-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Πλήρες βιβλίο/σημειώσεις (566 σελ., ν. 1.4): Principles of Computer Systems (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Παλαιότερες παραδόσεις (2006-2007, για ιστορικό υλικό): Εισαγωγή στα Συστήματα Υπολογιστών (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Διαφάνειες αναπαράστασης/υπερχείλισης: SIGNED_NUMBERS (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο) (πρόσημο–μέτρο, συμπληρώματα 1/2, υπερχείλιση).
Ασκήσεις εξάσκησης: 1η Εργασία (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο) και ο φάκελος Εργασιών (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο). Με βάση αυτά και τα παλιά θέματα, φτιάξε δικά σου παραδείγματα Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Παλιά θέματα: στο Εξετάσεις· φοιτητές συνιστούν να τα δεις Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Πρόσθετο υλικό: κατά φοιτητές το μάθημα είναι μείγμα δύο παλιών μαθημάτων (Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών και των Επικοινωνιών + Αρχιτεκτονική Υπολογιστών), αλλά οι παλιές σημειώσεις δεν βοηθούν, καθώς δεν διδάσκονταν από τον νυν διδάσκοντα Discord 2025-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Συχνές ερωτήσεις¶

Επιτρέπονται βιβλία και σημειώσεις; Κατά φοιτητές ναι, ήταν ανοιχτού βιβλίου· να αποφεύγεται υλικό που μπορεί να θεωρηθεί αντιγραφή Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Πρέπει να μάθω AT91/assembly; Χρειάζεται κυρίως να αναγνωρίζεις τι κάνει ένα πρόγραμμα· το AT91 είναι πιο χρήσιμο στο εργαστήριο αρχιτεκτονικής του 2ου έτους Discord 2024-06 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Πού βγαίνουν οι βαθμοί; Στο Progress (progress.upatras.gr) Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Υπάρχουν εργαστήρια; Όχι· το μάθημα είναι θεωρία και ασκήσεις Discord 2024-10 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Πού βρίσκω το βιβλίο και θέματα; Το βιβλίο στο eClass («Πανεπιστημιακές Παραδόσεις») Discord 2025-02 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)· τα θέματα και οι λύσεις αναρτώνται επίσης στο eClass Discord 2026-09 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Τι να πρωτοδιαβάσω; Μετατροπές αριθμητικών συστημάτων, αναπαραστάσεις/συμπληρώματα και αριθμητική ως τον βασικό κορμό Discord 2025-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο), Discord 2026-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).
Είναι δύσκολο; Φοιτητές το χαρακτηρίζουν «όχι κάτι σούπερ δύσκολο» αν διαβάσεις τις μετατροπές και τις διαφάνειες· είναι γνώμη φοιτητών, όχι στατιστικό Discord 2025-01 (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο).

Πηγές & αξιοπιστία¶

Κατάλογος 2025-26 και περίγραμμα συμφωνούν σε ECTS (7)· ο διδάσκων είναι ο Χ. Βέργος Κατάλογος, Περίγραμμα.
Discord: 293 μηνύματα σε 8 περιόδους (2022-09 έως 2026-09). Είναι ανεπίσημες γνώμες, εκτός από αναδημοσιεύσεις ανακοινώσεων eClass.
Εξετάσεις: 7 συνεδρίες, αρκετές μερικές μεταγραφές· οι λύσεις είναι μη επαληθευμένες (AI) ή από φοιτητές, καμία επίσημη Εξετάσεις.
Δεν βρέθηκαν πληροφορίες για βαθμολογική βαρύτητα ανά θέμα, ποσοστά επιτυχίας ή επίσημα κριτήρια βαθμολόγησης.

Αρχεία του φακέλου¶

Παράγεται αυτόματα από tools/render_readmes.py — αλλαγές εδώ χάνονται στην επόμενη εκτέλεση.

Φάκελος	Περιεχόμενο
`discord/` (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)	8 περίοδοι συζητήσεων Discord · 293 μηνύματα
`Previous Exams/`	7 συνεδρίες εξετάσεων · 5 με αρχείο λύσεων · 9 πρωτότυπα αρχεία (2 εικόνες) · 7 κείμενα (sidecar) · 2 μεταγραφές · ανακλήσεις από Discord
`eclass/` (διαθέσιμο στο πλήρες πακέτο)	25 αρχεία · 17 κείμενα (sidecar)
`other/`	14 αρχεία (4 εικόνες) · 6 κείμενα (sidecar) · 1 μεταγραφές