Νεότερη Ηθική Φιλοσοφία

Επίσημο περίγραμμα μαθήματος του ΤΜΗΥΠ (Πανεπιστήμιο Πατρών), όπως δημοσιεύεται στη σελίδα του μαθήματος και στο συνημμένο αρχείο «Περίγραμμα Μαθήματος». Το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο, χωρίς τα πρότυπα οδηγιών του εντύπου.

Στόχοι

• Το μάθημα αποτελεί το βασικό εισαγωγικό μάθημα στην ΝΕΩΤΕΡΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, και ειδικά στον πυρήνα αυτής που είναι η ΗΘΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ. Ή ύλη του μαθήματος στοχεύει στην εισαγωγή των σπουδαστών στα βασικά ρεύματα της εκκοσμικευμένης ηθικής φιλοσοφίας από την Αναγέννηση μέχρι τον καντιανό κριτικισμό και τον γερμανικό ιδεαλισμό. Ορθολογισμός και Εμπειρισμός αποτελούν τους δυο πόλους γυρω από τους οποίους σχηματιζονται τα διαφορετικά θεωρητικά συστήματα. H παράδοση αναφέρεται σε βασικές έννοιες της ηθικής φιλοσοφίας, έτσι ώστε ο φοιτητής να έχει μία συνολική αντίληψη της ιστορικής εξέλιξης και του εύρους των προβληματισμών της Νεώτερης Ηθικής. Με αυτή την έννοια το μάθημα αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία στηρίζονται παραδόσεις εξειδικευμένων μαθημάτων επιλογής.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος ο φοιτητής / τρια θα είναι σε θέση να: - Έχει κατανοήσει τα βασικά προβλήματα της φιλοσοφικής σκέψης στο χώρο της Ηθικής. - Έχει γνώση των μεθόδων και σχολών που προσεγγίζουν το πρόβλημα του Ορθού και του Αγαθού κατά το πράττειν. - Διακρίνει φιλοσοφικές από μη φιλοσοφικές προσεγγίσεις της Ηθικότητας. - Αναλύει την επιχειρηματολογία ανάπτυξης ηθικών θεωριών καθώς και την δομή κριτικών επιχειρημάτων που αναπτύσσονται κατά τον φιλοσοφικό διάλογο - Συγγράφει μικρά δοκίμια και ασκήσεις είτε μόνος είτε σε συνεργασία με τους συμφοιτητές του υιοθετώντας βασικές θέσεις και επιχειρήματα των διαφόρων θεωρητικών ρευμάτων

Περιεχόμενο (ύλη)

i. Εισαγωγή στη μεταμεσαιωνική κοσμική Ηθική Φιλοσοφία. Ο Ανθρωπισμός ii. Αναγεννησιακή γνωσιοθεωρία και Υποκείμενο του Λόγου. Φράνσις Μπεηκον. iii. Ορθολογισμός και Δυισμός: Σώμα και Ψυχή, Λόγος και Πάθη iv. Ηθική Φιλοσοφία του Ντεκάρτ v. Ηθική Φιλοσοφία του Σπινόζα vi. Η τελειοκρατία του Λάιμπνιτς vii. Εμπειρισμός και Μονισμός: Το αγαθό ως αίσθηση viii. Ο Τόμας Χομπς και η βολονταριστική ηθική ix. Τζον Λοκ: η Ηθική ως ευθύνη x. Νταιηβιντ Χιούμ: το συναισθηματοκρατικό παράδειγμα της ηθικής

Αξιολόγηση

Ι. Συμμετοχή σε πρόοδο όπου οι φοιτητές μπορούν να συλλέξουν έως 2 μονάδες που προσμετρώνται στον βαθμό της τελικής εξέτασης

ΙΙ. Γραπτή τελική εξέταση στα ελληνικά που περιλαμβάνει: - Θέματα ανάπτυξης γνώσεων από τα οποία επιλέγονται ορισμένα προς απάντηση

Βιβλιογραφία

-Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

Alessio F., Ιστορία της Νεότερης Φιλοσοφίας, μετάφραση Θ. Θυμιοπούλου, επιστημονική επιμέλεια Σ. Φουρνάρος, Αθήνα, Τραυλός, 2012.

Berkeley G., Οι αρχές της ανθρώπινης γνώσης, μετάφραση Ν. Μακρή, Αθήνα, Δρόμων, 2007

Cottingham J., Φιλοσοφία της επιστήμης, Α΄: Οι ορθολογιστές, μετάφραση Σ. Τσούρτη, Αθήνα, Πολύτροπον, 2003.

Descartes R., Λόγος περί της μεθόδου για την καλή καθοδήγηση του λογικού μας και την αναζήτηση της αλήθειας στις επιστήμες, εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις Χρ. Χρηστίδη, 2η αναθεωρημένη έκδ., Αθήνα, Παπαζήσης, 1976. ― Στοχασμοί περί της πρώτης φιλοσοφίας, μετάφραση – σημειώσεις – σχόλια Ευ. Βανταράκης, Αθήνα, Εκκρεμές, 2003. ― [Regulae ad directionem ingenii] Κανόνες για τον κατευθυσμό της γνωστικής δύναμης, δίγλωσση έκδ., πρόλογος, εισαγωγή, μετάφραση Θ. Πενολίδης, Αθήνα, Κράτερος, 2011. ―

Kenny A. (επιμ.), Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας, μετάφραση Δ. Ρισσάκη, Αθήνα, Νεφέλη, 2005.

Leibniz G. W., Μεταφυσική Πραγματεία/Discours de métaphysique, εισαγωγή – μετάφραση – σχόλια Π. Καϊμάκη, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, χ.χ. ― Η Μοναδολογία, μετάφραση Στ. Λαζαρίδης, εισαγωγή – επιμέλεια Δ. Αναπολιτάνος, δίγλωσση έκδοση, Αθήνα, Εκκρεμές, 2006.

Locke J., Δοκίμιο για την ανθρώπινη νόηση, μετάφραση Χ. Ξανθόπουλου, Αθήνα, Παπαζήσης, 2016

Losee J., Φιλοσοφία της Επιστήμης. Μια ιστορική εισαγωγή, μετάφραση – επιμέλεια Θ. Μ. Χρηστίδης, Θεσσαλονίκη, Βάνιας, 1991.

Μπενιέ Ζ.-Μ., Ιστορία της Νεωτερικής και Σύγχρονης Φιλοσοφίας. Φυσιογνωμίες και έργα, μετάφραση Κ. Παπαγιώργης, 2η έκδ., Αθήνα, Καστανιώτης, 2001.

Πλάγγεσης Γ., Νεότερη Ευρωπαϊκή Φιλοσοφία. Φιλοσοφικός λόγος, κριτική της θρησκείας και ιδεολογία, Αθήνα, Κριτική, 2009.

Σπινόζα, Ηθική, μετάφραση Ευ. Βανταράκης, εισαγωγή Β. Γρηγοροπούλου, Αθήνα, Εκκρεμές, 2009.

Woolhouse R. S., Φιλοσοφία της επιστήμης, Β΄: Οι εμπειριστές, μετάφραση Σ. Τσούρτη, Αθήνα, Πολύτροπον, 2003.

Χιουμ Ντ., Πραγματεία για την Ανθρώπινη Φύση: Απόπειρα Εισαγωγής της Πειραματικής Μεθόδου Συλλογισμού στα Ηθικά Θέματα. Βιβλίο Ι: Για τη Νόηση, εισαγωγή – μετάφραση Μ. Πουρνάρη, Αθήνα, Πατάκης, 2005. ― Κείμενα αυτοβιογραφικά, γνωσιολογικά, ηθικά, μετάφραση Μ. Πουρνάρη – Χ. Μητσοπούλου, εισαγωγή – επιμέλεια Μ. Πουρνάρη, Αθήνα, Εκκρεμές, 2006.