Αλληλεπιδραση ανθρώπου-υπολογιστή

Επίσημο περίγραμμα μαθήματος του ΤΜΗΥΠ (Πανεπιστήμιο Πατρών), όπως δημοσιεύεται στη σελίδα του μαθήματος και στο συνημμένο αρχείο «Περίγραμμα Μαθήματος». Το κείμενο παρατίθεται αυτούσιο, χωρίς τα πρότυπα οδηγιών του εντύπου.

Στόχοι

• Με την επιτυχή ολοκλήρωση αυτού του μαθήματος, οι φοιτητές θα είναι σε θέση να αναπτύξουν νέες γνώσεις και δεξιότητες ως εξής:
• Γνώση και Κατανόηση:
• Κατανόηση Βασικών Θεωριών και Αρχών Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου-Υπολογιστή (HCI): Επίδειξη βαθιάς κατανόησης θεμελιωδών θεωριών, μοντέλων και εννοιών της Αλληλεπίδρασης Ανθρώπου- Υπολογιστή, συμπεριλαμβανομένων των βασικών αρχών από τη γνωστική ψυχολογία, τις κοινωνικές επιστήμες και το σχεδιασμό.
• Κατανόηση της Διεπιστημονικής Φύσης: Εξήγηση του τρόπου με τον οποίο η HCI ενσωματώνει γνώσεις από διάφορα πεδία (π.χ. επιστήμη υπολογιστών, ψυχολογία, επιχειρήσεις, σχεδιασμός) για τη δημιουργία αποτελεσματικών και χρηστοκεντρικών υπολογιστικών συστημάτων.
• Εφαρμογή Γνώσης και Κατανόησης:
• Εφαρμογή Διαδικασιών Σχεδιασμού Ανθρωποκεντρικού Σχεδιασμού (Human-Centered Design - HCD): Συστηματική εφαρμογή επαναληπτικών μεθοδολογιών Ανθρωποκεντρικού Σχεδιασμού (HCD) σε προβλήματα του πραγματικού κόσμου, από την αρχική έρευνα χρήστη έως το σχεδιασμό και την αξιολόγηση.
• Διεξαγωγή Έρευνας και Ανάλυσης Χρήστη: Αυτόνομη διεξαγωγή και σύνθεση έρευνας χρήστη (π.χ. συνεντεύξεις, έρευνες, εννοιολογική έρευνα) για τον εντοπισμό αναγκών, στόχων και πλαισίων χρήστη, και δημιουργία κατάλληλων αναπαραστάσεων χρήστη (π.χ. personas, user stories, scenarios).
• Σχεδιασμός και Ανάπτυξη Πρωτοτύπων Διαδραστικών Συστημάτων: Ανάπτυξη και επανάληψη σχεδιασμού διαδραστικών συστημάτων, χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικές πρωτοτυποποίησης (π.χ. wireframes, mockups, διαδραστικά πρωτότυπα) και τηρώντας καθιερωμένες αρχές και μοτίβα σχεδιασμού.
• Αξιολόγηση Ευχρηστίας και Εμπειρίας Συστήματος: Επιλογή, σχεδιασμός και εκτέλεση κατάλληλων ποιοτικών και ποσοτικών μεθόδων αξιολόγησης (π.χ. δοκιμές ευχρηστίας, ευρετικές αξιολογήσεις) για την αξιολόγηση της ευχρηστίας, χρησιμότητας και εμπειρίας χρήστη διαδραστικών συστημάτων.
• Λήψη Αποφάσεων:
• Κριτική Αξιολόγηση Σχεδιασμών: Κριτική αξιολόγηση υφιστάμενων σχεδιασμών διαδραστικών συστημάτων, εντοπίζοντας δυνατά σημεία, αδυναμίες και τομείς βελτίωσης με βάση τις αρχές HCI, την έρευνα χρήστη και τα ευρήματα αξιολόγησης.
• Αντιμετώπιση Ηθικών, Κοινωνικών Θεμάτων και Θεμάτων Προσβασιμότητας: Λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και διαμόρφωση αιτιολογημένων επιχειρημάτων σχετικά με τα ηθικά και κοινωνικά θέματα και θέματα προσβασιμότητας των διαδραστικών συστημάτων, λαμβάνοντας υπόψη ζητήματα όπως η ιδιωτικότητα, η ασφάλεια, η συμπερίληψη, η δικαιοσύνη και η πιθανή βλάβη ή ζημία.
• Αιτιολόγηση Σχεδιαστικών Αποφάσεων: Πρόταση και αιτιολόγηση σχεδιαστικών αποφάσεων και μεθοδολογιών αξιολόγησης με βάση αποδεικτικά στοιχεία, θεωρητικά πλαίσια και κατανόηση πληθυσμών και πλαισίων διαφορετικών χρηστών.
• Δεξιότητες Επικοινωνίας:
• Αποτελεσματική Επικοινωνία Αιτιολόγησης Σχεδιασμού και Ευρημάτων Έρευνας: Αποτελεσματική επικοινωνία και μετάδοση των ευρημάτων έρευνας χρήστη, των σχεδιαστικών ιδεών και των αποτελεσμάτων αξιολόγησης σε τεχνικό και μη τεχνικό κοινό χρησιμοποιώντας κατάλληλες οπτικές, γραπτές και προφορικές μεθόδους επικοινωνίας.
• Συνεργασία σε Ομαδικά Περιβάλλοντα: Αποτελεσματική εργασία ως μέλος ομάδας σε έργα σχεδιασμού και ανάπτυξης, διαχείριση της συνεργασίας, κατανομή εργασιών και επίλυση συγκρούσεων για την επίτευξη κοινών στόχων.
• Δεξιότητες Μάθησης:
• Συμμετοχή στη Συνεχή Μάθηση: Επίδειξη της ικανότητας αυτόνομης μάθησης, προσαρμογής σε νέες τεχνολογίες και μεθοδολογίες σχεδιασμού, και συμμετοχής σε αναστοχαστικές πρακτικές για συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη στον εξελισσόμενο τομέα της HCI.
• Δημιουργική Επίλυση Προβλημάτων: Εφαρμογή δεξιοτήτων δημιουργικής επίλυσης προβλημάτων για την αντιμετώπιση σύνθετων προκλήσεων στο σχεδιασμό φιλικών προς τον χρήστη και αποτελεσματικών διαδραστικών συστημάτων.

Περιεχόμενο (ύλη)

1η Εβδομάδα: Εισαγωγή στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου Υπολογιστή, τον Ανθρωποκεντρικό Σχεδιασμό και Ηθικές Βάσεις.

2η Εβδομάδα: Κατανόηση του Χρήστη - Μέθοδοι Έρευνας Χρήστη & Ηθική Συλλογή Δεδομένων.

3η Εβδομάδα: Κατανόηση του Χρήστη - Ανάλυση, Αναπαράσταση & Μεροληψία.

4η Εβδομάδα: Αρχές Σχεδιασμού, Είδη Αλληλεπίδρασης & Πειστικός Σχεδιασμός.

5η Εβδομάδα: Ανάπτυξη πρωτοτύπων Υψηλής και Χαμηλής Πιστότητας.

6η Εβδομάδα: Παρουσίαση και Συζήτηση της Εργαστηριακής Άσκησης του Μαθήματος.

7η Εβδομάδα: Προσβασιμότητα και Συμπεριληπτικός Σχεδιασμός

8η Εβδομάδα: Μέθοδοι Αξιολόγησης - Μέρος 1 (Διαμορφωτική Αξιολόγηση).

9η Εβδομάδα: Μέθοδοι Αξιολόγησης - Μέρος 2 (Συμπερασματική Αξιολόγηση).

10η Εβδομάδα: Παρουσίαση Εμπειρικών Ευρημάτων & Αναφορά Στατιστικών Αποτελεσμάτων με Ηθικό Τρόπο.

11η Εβδομάδα: Αναδυόμενα Είδη Αλληλεπίδρασης στην AAY.

12η Εβδομάδα: ΑΑΥ και Τεχνητή Νοημοσύνη μέρος I: Αλληλεπίδραση Ανθρώπου-ΤΝ.

13η Εβδομάδα: ΑΑΥ και Τεχνητή Νοημοσύνη μέρος II: Εφαρμογή ΤΝ στην Έρευνα ΑΑΥ.

Αξιολόγηση

• Η γλώσσα διδασκαλίας και εξέτασης είναι η Ελληνική. Ειδικές προβλέψεις (σημειώσεις διαλέξεων και εξετάσεις στα Αγγλικά) μπορούν να γίνουν για ξένους φοιτητές.
• Ο τελικός βαθμός βασίζεται στην επίδοση στην τελική εξέταση (70% του συνολικού βαθμού) και στο έργο του μαθήματος (30% του συνολικού βαθμού). Τα κριτήρια αξιολόγησης αναρτώνται στην ιστοσελίδα του μαθήματος.
• Η τελική εξέταση είναι γραπτή, κλιμακούμενης δυσκολίας, και περιλαμβάνει ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και ερωτήσεις σύντομης απάντησης (70%).
• Κατά τη διάρκεια του μαθήματος, οι φοιτητές αναλαμβάνουν ένα έργο σχετικό με την HCI, απαιτώντας την εφαρμογή δεξιοτήτων έρευνας χρήστη και αξιολόγησης (30%).
• Για να περάσουν το μάθημα, οι φοιτητές πρέπει να επιτύχουν μέσο όρο 50% και στις δύο συνιστώσες της εξέτασης.

Βιβλιογραφία

Προτεινόμενη βιβλιογραφία στα ελληνικά:

• Shneiderman B, Plaisant C., Cohen M., Jacobs S., Elmqvist N., Κατσαβούνης Στέφανος, Σουραβλάς Σταύρος (Επιστ. Επιμέλεια), Σχεδίαση Διεπαφής Χρήστη, 6η Βελτιωμένη Έκδοση, 2023
• Αβούρης Ν., Κατσάνος Χ., Τσέλιος , Μουστάκας Κ. Εισαγωγή στην Αλληλεπίδραση Ανθρώπου Υπολογιστή, 2η έκδοση, 2020
• Preece J., Rogers Y., Sharp H., Σχεδίαση Διαδραστικότητας, 4η Έκδοση, 2016
• Κουτσάμπασης Π. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ: ΑΡΧΕΣ, ΜΕΘΟΔΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ, 1η έκδοση, 2011

-Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

• ACM Transactions on Computer-Human Interaction
• ACM/IEEE International Conference on Human Robot Interaction
• Behaviour & Information Technology (Taylor & Francis)
• Computers in Human Behaviour (Elsevier)
• IEEE Transactions on Affective Computing
• IEEE Transactions on Human-Machine Systems
• International Journal of Human-Computer Interaction (Taylor & Francis)
• International Journal of Human-Computer Studies (Elsevier)
• Proceedings of the ACM on Interactive, Mobile, Wearable and Ubiquitous Technologies International Journal of Interactive Mobile Technologies