Εισαγωγή στα Πληροφοριακά Συστήματα — Ιούνιος 2025

Μεταγραφή των θεμάτων από τις φωτογραφίες Messenger_creation_83426CC2-1B4A-429B-A85D-14B99AC011B9.jpg και IMG_20250623_150509313_AE3.jpg.

Messenger_creation_83426CC2-1B4A-429B-A85D-14B99AC011B9.jpg

ΘΕΜΑ 1 Συγκρίνετε τη χρήση των βάσεων δεδομένων NoSQL και των σχεσιακών βάσεων δεδομένων στα πλαίσια των Πληροφοριακών Συστημάτων. Δώστε δύο πλεονεκτήματα για κάθε προσέγγιση. Σε ποιες περιπτώσεις είναι καταλληλότερη η κάθε προσέγγιση;

ΘΕΜΑ 2 Αναλύστε δύο από τις στρατηγικές που εφαρμόζονται στα Πληροφοριακά Συστήματα για την αντιμετώπιση των δυνάμεων ανταγωνισμού του μοντέλου του Porter και κυρίως πώς αυτές οι στρατηγικές επηρεάζουν τη δράση των πέντε δυνάμεων.

IMG_20250623_150509313_AE3.jpg

ΘΕΜΑ 3 Ένας οργανισμός αναπτύσσει ένα πληροφοριακό σύστημα για αξιολόγηση των υπαλλήλων του με τη μέθοδο του καταρράκτη (waterfall model). Κατά τη φάση της υλοποίησης προκύπτει η ανάγκη για προσθήκη μιας διεπαφής διαλογικού βοηθού (chatbot) με τη χρήση ΤΝ που δεν είχε αρχικά συμπεριληφθεί στα έγγραφα ορισμού απαιτήσεων (RDDs). Να απαντήσετε σύντομα στις παρακάτω ερωτήσεις:

α) Να αναφέρετε και να εξηγήσετε αν υπάρχει κίνδυνος για τα παρακάτω προβλήματα: αύξηση φυσικού αντικειμένου (scope creep), κλιμάκωση της δέσμευσης (escalation of commitment).

β) Τι είδους αποφάσεις (δομημένες, ημιδομημένες ή αδόμητες) μπορεί να υποστηρίξει το chatbot, εφόσον υλοποιηθεί;

ΘΕΜΑ 4 Σε ένα σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, η ασφάλεια πληροφοριών και υποδομών τεχνολογίας αποτελεί βασικό παράγοντα βιωσιμότητας και εμπιστοσύνης. Αναπτύξτε ένα πλαίσιο στρατηγικής ασφάλειας σε επίπεδο επιχείρησης, το οποίο θα περιλαμβάνει διαδικασίες αξιολόγησης απειλών και κινδύνων, σε ενδεχόμενα τρωτά σημεία της επιχείρησης, βασιζόμενοι σε βασικό καθορισμό περιπτώσεων επικινδυνότητας που είναι:

• Φυσικές “καταστροφές”
• Ασφάλεια δικτυακής διασύνδεσης
• Κακόβουλο λογισμικό και Ιοί

αξιολογώντας τις συνέπειες στην επιχείρηση.

Λύσεις (⚪ AI, μη επαληθευμένο)

Κατάσταση: ⚪ AI, μη επαληθευμένο Πηγή: λύσεις AI (deepseek-flash), ανεξάρτητη επανάληψη και αντιπαραβολή· καμία δεν έχει ελεγχθεί από άνθρωπο

Προσοχή

Λύση από AI — ελέγξτε την· δεν έχει επαληθευτεί από άνθρωπο. Η ένδειξη «δύο λύσεις συμφωνούν» δεν σημαίνει ότι η απάντηση είναι σωστή.

AI λύσεις — 2025-06

Οι λύσεις γράφτηκαν από μοντέλα AI και δεν έχουν ελεγχθεί από άνθρωπο. Η αρίθμηση ακολουθεί το αρχείο θεμάτων.

Θέμα 1

Αξιοπιστία: μία λύση AI, δεν έχει αντιπαραβληθεί με δεύτερη · εμπιστοσύνη λύτη: υψηλή

Οι σχεσιακές βάσεις δεδομένων βασίζονται σε προκαθορισμένο σχήμα (πίνακες, γραμμές, στήλες), SQL και ισχυρές εγγυήσεις συνέπειας/ακεραιότητας, συνήθως με ιδιότητες ACID. Οι NoSQL βάσεις βασίζονται σε ευέλικτα μοντέλα (key-value, document, column-family, graph) και συχνά θυσιάζουν μέρος της άμεσης συνέπειας για κλιμάκωση και διαθεσιμότητα (π.χ. BASE, eventual consistency).

Πλεονεκτήματα σχεσιακών βάσεων: 1. Ισχυρή ακεραιότητα και συνέπεια δεδομένων, με συναλλαγές ACID, περιορισμούς και κανονικοποίηση· είναι κατάλληλες για κρίσιμες επιχειρησιακές συναλλαγές. 2. Ώριμο και τυποποιημένο περιβάλλον: SQL, σύνθετα ερωτήματα με joins, reporting/BI, εργαλεία διαχείρισης, ασφάλεια και τεχνογνωσία.

Πλεονεκτήματα NoSQL: 1. Οριζόντια κλιμάκωση και υψηλή διαθεσιμότητα σε κατανεμημένα συστήματα, με καλή απόδοση σε μεγάλους όγκους δεδομένων και υψηλό φόρτο. 2. Ευέλικτο/εξελισσόμενο σχήμα και υποστήριξη ημιδομημένων ή αδόμητων δεδομένων, που διευκολύνει γρήγορη ανάπτυξη και ποικιλία τύπων δεδομένων.

Καταλληλότητα: - Σχεσιακές βάσεις: OLTP συστήματα με σταθερό σχήμα και ανάγκη για ακρίβεια/συνέπεια, π.χ. λογιστήρια, τραπεζικές συναλλαγές, ERP/CRM, αποθέματα, κρατήσεις, εκθέσεις και αναφορές. - NoSQL: μεγάλα κατανεμημένα συστήματα, IoT/τηλεμετρία, κοινωνικά δίκτυα, περιεχόμενο και καταλόγοι με μεταβαλλόμενα χαρακτηριστικά, caching/sessions, ανάλυση μεγάλων δεδομένων, график-σχέσεις (συστάσεις, απάτη). Συχνά χρησιμοποιείται υβριδική/polyglot προσέγγιση ανάλογα με το φόρτο εργασίας.

Θέμα 2

Αξιοπιστία: μία λύση AI, δεν έχει αντιπαραβληθεί με δεύτερη · εμπιστοσύνη λύτη: υψηλή

Οι πέντε δυνάμεις του Porter είναι: ανταγωνισμός μεταξύ υφιστάμενων επιχειρήσεων, απειλή νέων εισερχομένων, απειλή υποκατάστατων, διαπραγματευτική δύναμη προμηθευτών και διαπραγματευτική δύναμη αγοραστών. Αναλύω δύο βασικές στρατηγικές στις οποίες τα ΠΣ δρουν υποστηρικτικά: την ηγεσία κόστους και τη διαφοροποίηση.

1. Ηγεσία κόστους με ΠΣ: Τα ΠΣ μειώνουν κόστος μέσω αυτοματοποίησης διαδικασιών, ERP, διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας, ηλεκτρονικών προμηθειών, ψηφιακών καναλιών και αναλύσεων για περιορισμό σπατάλης.
2. Ανταγωνισμός: η επιχείρηση αποκτά χαμηλότερη δομή κόστους, άρα μπορεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές ή υψηλότερα περιθώρια από τους ανταγωνιστές.
3. Νέοι εισερχόμενοι: οι οικονομίες κλίμακας και οι επενδύσεις σε ΠΣ/υποδομές ανεβάζουν τα εμπόδια εισόδου.
4. Υποκατάστατα: το χαμηλό κόστος κάνει το προϊόν πιο ανταγωνιστικό έναντι υποκατάστατων, όχι όμως απόλυτα αν το υποκατάστατο είναι ριζικά φθηνότερο.
5. Προμηθευτές: ηλεκτρονικές προμήθειες, κεντρικοποιημένες αγορές, προβλέψεις ζήτησης και εναλλακτικοί προμηθευτές μειώνουν τη δύναμή τους.

6. Αγοραστές: οι χαμηλές τιμές και η αυτοεξυπηρέτηση μπορούν να μειώσουν την πίεση των αγοραστών, αν και η διαφάνεια τιμών μπορεί κατά περίπτωση να την αυξήσει.

7. Διαφοροποίηση με ΠΣ: Τα ΠΣ δημιουργούν μοναδικά χαρακτηριστικά, εξατομίκευση, ποιότητα υπηρεσίας, καινοτομία, προγράμματα πιστότητας και καλύτερη εμπειρία πελάτη.

8. Ανταγωνισμός: μειώνεται ο ανταγωνισμός τιμής, καθώς το προϊόν/υπηρεσία θεωρείται διαφορετικό και αυξάνονται τα κόστη αλλαγής για τον πελάτη.
9. Νέοι εισερχόμενοι: απαιτούνται δεδομένα, τεχνογνωσία, ολοκληρωμένα ΠΣ και φήμη που δύσκολα αντιγράφονται, άρα αυξάνονται τα εμπόδια εισόδου.
10. Υποκατάστατα: η εξατομίκευση και η ολοκληρωμένη εμπειρία μειώνουν την ελκυστικότητα των υποκατάστατων.
11. Προμηθευτές: αν η διαφοροποίηση βασίζεται σε στρατηγικές συνεργασίες ή αποκλειστικά δεδομένα, μπορεί να μειωθεί η εξάρτηση· αντίθετα, ειδικευμένοι προμηθευτές μπορεί να αποκτήσουν δύναμη.
12. Αγοραστές: τα κόστη αλλαγής, η εξατομίκευση και η πιστότητα μειώνουν την ευαισθησία τους στην τιμή και τη διαπραγματευτική τους δύναμη.

Θέμα 3

Αξιοπιστία: μία λύση AI, δεν έχει αντιπαραβληθεί με δεύτερη · εμπιστοσύνη λύτη: υψηλή

α) Ναι, υπάρχει σαφής κίνδυνος και για τα δύο φαινόμενα.

• Scope creep: Η προσθήκη chatbot με ΤΝ δεν περιλαμβάνεται στα RDDs και εμφανίζεται στη φάση υλοποίησης. Αυτό διευρύνει ανεξέλεγκτα το φυσικό αντικείμενο: νέα διεπαφή, επιλογή/εκπαίδευση μοντέλου, ενσωμάτωση με δεδομένα αξιολόγησης υπαλλήλων, ασφάλεια/προστασία προσωπικών δεδομένων, έλεγχοι μεροληψίας, δοκιμές και συντήρηση. Στο waterfall οι απαιτήσεις θεωρούνται σχετικά σταθερές, άρα μια τέτοια αλλαγή προκαλεί επανασχεδιασμό, καθυστερήσεις, υπέρβαση κόστους και κίνδυνο χαμηλής ποιότητας αν δεν υπάρχει επίσημος μηχανισμός διαχείρισης αλλαγών.
• Escalation of commitment: Εφόσον η διοίκηση/ομάδα έχει επενδύσει ή έχει ανακοινώσει το chatbot, μπορεί να συνεχίσει να προσθέτει πόρους και χρόνο ακόμη και αν το κόστος/ρίσκο έχει γίνει δυσανάλογο, λόγω κόστους που έχει ήδη δαπανηθεί, πίεσης χρόνου ή φόβου αναγνώρισης αποτυχίας. Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος “runaway project”, τεχνικού χρέους και παραμέλησης του αρχικού συστήματος αξιολόγησης. Αντιμετώπιση: change control, εκτίμηση επιπτώσεων, MVP/pilot, σαφή κριτήρια τερματισμού και ανεξάρτητη ανασκόπηση.

β) Το chatbot, αν υλοποιηθεί, μπορεί να υποστηρίξει κυρίως δομημένες και ημιδομημένες αποφάσεις, και περιορισμένα αδόμητες.

• Δομημένες: επαναλαμβανόμενες, κανονιστικές αποφάσεις/ερωτήσεις με σαφείς κανόνες και δεδομένα, π.χ. υπόλοιπο αδειών, προθεσμίες αξιολόγησης, πολιτικές HR, κατάσταση φόρμας, υπενθυμίσεις.
• Ημιδομημένες: αποφάσεις που απαιτούν μερική κρίση, π.χ. σύνοψη σχολίων αξιολόγησης, πρόταση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με βάση κενά δεξιοτήτων, ανίχνευση ελλιπών αξιολογήσεων, σύνταξη προσχεδίων σχολίων με ανθρώπινη έγκριση.
• Αδόμητες: ασαφή ή πολύπλοκα ζητήματα, όπως τελική βαθμολογία, προαγωγές, απολύσεις, επίλυση διαπροσωπικών συγκρούσεων ή ερμηνεία στρατηγικών στόχων. Εδώ το chatbot μπορεί να παρέχει πληροφόρηση/προσχέδια, αλλά η απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από άνθρωπο, λόγω ευθύνης, μεροληψίας, διαφάνειας και προσωπικών δεδομένων.

Θέμα 4

Αξιοπιστία: μία λύση AI, δεν έχει αντιπαραβληθεί με δεύτερη · εμπιστοσύνη λύτη: υψηλή

Ένα πλαίσιο στρατηγικής ασφάλειας σε επίπεδο επιχείρησης πρέπει να συνδέει τη διακυβέρνηση, την αξιολόγηση κινδύνων, τα μέτρα προστασίας, την ανίχνευση και την αποκατάσταση.

1. Διακυβέρνηση και πεδίο εφαρμογής: πολιτική ασφάλειας ευθυγραμμισμένη με τους επιχειρησιακούς στόχους, σαφείς ρόλοι (CISO, υπεύθυνοι κινδύνου, διαχειριστές συστημάτων), απογραφή πληροφοριακών πόρων και υποδομών, ταξινόμηση δεδομένων, συμμόρφωση με νομικές/κανονιστικές απαιτήσεις, εκπαίδευση προσωπικού και κουλτούρα ασφάλειας.

2. Διαδικασία αξιολόγησης απειλών και κινδύνων: αναγνώριση πόρων, απειλών και τρωτών σημείων· εκτίμηση πιθανότητας εμφάνισης και επιπτώσεων στην εμπιστευτικότητα, ακεραιότητα και διαθεσιμότητα, αλλά και σε οικονομικό, λειτουργικό, νομικό και reputational επίπεδο. Υπολογισμός κινδύνου (π.χ. πιθανότητα × επίπτωση), κατάταξη σε risk matrix, επιλογή χειρισμού (αποφυγή, μείωση, μεταφορά/ασφάλιση, αποδοχή), τήρηση risk register, υπολειπόμενος κίνδυνος και περιοδική επανεκτίμηση. Περιλαμβάνεται Business Impact Analysis και σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας/ανάκαμψης από καταστροφή.

3. Βασικές περιπτώσεις επικινδυνότητας και συνέπειες:

4. Φυσικές καταστροφές (πλημμύρα, φωτιά, σεισμός, ακραία καιρικά φαινόμενα, διακοπή ρεύματος/τηλεπικοινωνιών): τρωτά σημεία είναι η μονοτοπική εγκατάσταση, η έλλειψη εφεδρικών αντιγράφων και ο ανεπαρκής φυσικός έλεγχος. Συνέπειες: διακοπή υπηρεσιών, απώλεια δεδομένων, ζημιές σε εξοπλισμό, οικονομικές απώλειες και κίνδυνος για ανθρώπους. Μέτρα: φυσική ασφάλεια, πυρόσβεση, UPS/γεννήτριες, εφεδρικά κέντρα, αντίγραφα εκτός εγκατάστασης, σχέδια BCP/DR και δοκιμές ανάκαμψης.

5. Ασφάλεια δικτυακής διασύνδεσης (μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, υποκλοπή, DDoS, ανασφαλής απομακρυσμένη πρόσβαση, τρίτοι πάροχοι): τρωτά σημεία είναι οι ανοιχτές θύρες, οι μη ενημερωμένες συσκευές, οι αδύναμοι κωδικοί και τα επίπεδα δικτύου χωρίς τμηματοποίηση. Συνέπειες: παραβίαση δεδομένων, διακοπή λειτουργίας, απάτη, νομικές/κανονιστικές κυρώσεις και ζημιά φήμης. Μέτρα: firewalls, τμηματοποίηση δικτύου, IDS/IPS, MFA, VPN/zero-trust, κρυπτογράφηση TLS/IPsec, έλεγχος πρόσβασης ελάχιστων δικαιωμάτων, καταγραφή/παρακολούθηση, patch management και ασφάλεια τρίτων.

6. Κακόβουλο λογισμικό και ιοί ( ransomware, trojans, worms, phishing, malware εφοδιαστικής αλυσίδας): τρωτά σημεία είναι λογισμικό χωρίς ενημερώσεις, αδύναμο email filtering, ανθρώπινο λάθος, αφαιρούμενα μέσα και υπερβολικά δικαιώματα χρηστών. Συνέπειες: κρυπτογράφηση/απώλεια δεδομένων, διακοπή εργασιών, οικονομικές απαιτήσεις, διαρροή δεδομένων, νομικές υποχρεώσεις ειδοποίησης και ζημιά φήμης. Μέτρα: endpoint protection/EDR, antivirus, ενημερώσεις, φιλτράρισμα email, sandboxing, application allowlisting, ελάχιστα δικαιώματα, τμηματοποίηση, δοκιμασμένα/αμετάβλητα αντίγραφα ασφαλείας, ευαισθητοποίηση χρηστών και σχέδιο απόκρισης περιστατικών.

7. Παρακολούθηση και συνεχής βελτίωση: SIEM/κέντρο ασφάλειας, τακτικές σαρώσεις τρωτών σημείων, penetration tests, ασκήσεις ετοιμότητας, σχέδιο incident response (εντοπισμός, περιορισμός, εξάλειψη, ανάκαμψη, διδάγματα), δείκτες μέτρησης και περιοδική επικαιροποίηση της ανάλυσης κινδύνου.

✔ Επιβεβαίωσε · ✖ Βρήκα λάθος

---

✖ Βρήκα λάθος στη μεταγραφή