Νεότερη Ηθική Φιλοσοφία — Ιανουάριος 2021 (ΧΕ 2020-21)¶
Μεταγραφή του αρχείου 12021.pdf (εκφώνηση εξέτασης ΧΕ 2020-21, 3 σελίδες με πλήρες κείμενο).
12021.pdf¶
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ
ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ
ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΧΕ 2020-21
ΝΕΟΤΕΡΗ ΗΘΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ (γ’ εξάμηνο)¶
Οδηγίες:¶
-Μην ξεχάσετε στο κείμενο των απαντήσεων να γράψετε το ονοματεπώνυμο , το έτος σπουδών και τον αριθμό μητρώου σας και το τμήμα (Φιλοσοφίας ή Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής) στο οποίο φοιτάτε.
-Δικαίωμα εξέτασης έχουν μόνο όσοι δήλωσαν το μάθημα στην Ηλεκτρονική Γραμματεία/Progress (εξαιρούνται προφανώς οι παλαιοί επί πτυχίω φοιτητές που δεν είναι εγγεγραμμένοι στην Ηλεκτρονική Γραμματεία) και στο exams.upatras.gr. Εάν δεν έχετε δηλώσει το μάθημα στην Ηλεκτρονική Γραμματεία/Progress, το γραπτό σας δεν θα βαθμολογηθεί.
-
Τα γραπτά που θα υποβάλετε θα ελεγχθούν μέσω του TurnitIn για τυχόν αντιγραφή και λογοκλοπή. Η αντιγραφή αποσπασμάτων από τις σημειώσεις του μαθήματος ή από άλλη δημοσιευμένη εργασία ή διαδικτυακή πηγή, όπως και η χαρακτηριστική ομοιότητα μεταξύ γραπτών, θα οδηγεί στην απόρριψη της εργασίας.
-
-Η αποστολή του γραπτού θεωρείται έγκυρη μόνο εάν έχει γίνει από λογαριασμό upnet. Γραπτά που υποβάλλονται μέσω άλλων λογαριασμών δεν θα γίνουν δεκτά.
-Η έκταση του κειμένου σας να μην υπερβαίνει τις 1000 λέξεις.
-Αποστολή απαντήσεων μέσω του exams.upatras.gr μέχρι τις 15:05 το αργότερο στις 27/1/2021.
1
ΘΕΜΑΤΑ
Απαντήστε στο υποχρεωτικό θέμα και σε μία από τις δύο επιλεγόμενες ερωτήσεις:
-Υποχρεωτικό θέμα¶
- Ποια κριτική θα μπορούσε να ασκήσει ένας υποστηρικτής της καντιανής ηθικής στην απόπειρα του Χομπς να θεμελιώσει την ηθική στο ίδιον συμφέρον; (Μπορείτε να αξιοποιήσετε π.χ. το παράδειγμα του Καντ περί ψευδούς υπόσχεσης, τη διατύπωση της κατηγορικής προστακτικής περί ανθρώπινης ιδιότητας/ανθρωπότητας).
-Απαντήστε σε μία από τις δύο ερωτήσεις:
- Μελετήστε το παρακάτω κείμενο και εξηγήστε σε ποιες αντιλήψεις ασκεί κριτική ο Χάτσεσον και ποια είναι τα βασικά επιχειρήματά του:
«…ας προχωρήσουμε τώρα στη διερεύνηση των αληθινών [ελατηρίων των ενάρετων πράξεων]. Ας αναζητήσουμε δηλαδή, κατά πόσον υπάρχει μέσα μας ένας εκ φύσεως καθορισμός, ώστε να μεριμνάμε για το καλό των άλλων ή κάποιο ένστικτο, προηγούμενο της ιδιοτελούς λογικής, το οποίο μας επηρεάζει έτσι ώστε να αγαπάμε τους άλλους …Αυτό το ανιδιοτελές αίσθημα ενδεχομένως να φανεί περίεργο σε όσους ανθρώπους θεωρούν ότι μοναδικό κίνητρο του πράττειν είναι η φιλαυτία, αφού αυτό τούς εντυπώθηκε εξ όσων άκουσαν από τον άμβωνα, το σχολείο, τα συστήματα και τις συζητήσεις, που καθορίζονται από αυτούς τους θεσμούς: αλλά, ας το μελετήσουμε στις απλούστερες και ισχυρότερες μορφές του και αφού διαπιστώσουμε τη δυνατότητα του σε αυτές τις περιστάσεις, τότε θα μπορέσουμε εύκολα ν’ αποκαλύψουμε και την οικουμενική του ισχύ.
Ένας τίμιος αγρότης θα σας πει ότι μεριμνά για τη συντήρηση και την ευτυχία των παιδιών του και ότι τα αγαπά χωρίς την παραμικρή βλέψη για το δικό του καλό. «Αλλά», θα πει κάποιος από τους φιλοσόφους μας, “η ευτυχία των παιδιών δίνει στους γονείς ευχαρίστηση και η δυστυχία τους, τούς προκαλεί πόνο. Επομένως, προκειμένου να απολαύσουν αυτήν την ευχαρίστηση και να αποφύγουν τον πόνο, μεριμνούν για το καλό των παιδιών τους, κινούμενοι από φιλαυτία”. Ας υποθέσουμε ωστόσο, ότι μερικοί έμποροι συνάπτουν εταιρεία συμμετέχοντας με όλο το ενεργητικό τους. Ένας από αυτούς ασχολείται
2
με τη διαχείριση του αποθέματος της εταιρείας στο εξωτερικό. H δική του ευημερία προκαλεί κέρδη για όλους τους εταίρους και οι ζημιές του προκαλούν δυσαρέσκεια στους άλλους για τη δική τους συμμετοχή στη ζημία. Πρόκειται μήπως εδώ, για τον ίδιο τύπο αισθήματος μ’ εκείνον που νοιώθουν οι γονείς για τα παιδιά τους; Υπάρχει εδώ η ίδια τρυφερή και προσωπική φροντίδα; Φαντάζομαι ότι κανένας γονιός δεν θα το έλεγε αυτό. Στην περίπτωση των εμπόρων, εκείνο που συμβαίνει είναι μια απλή σύμπτωση συμφερόντων. Από που κι ως που, όμως, έχουμε σύμπτωση συμφερόντων στην περίπτωση των γονιών και του παιδιού; Μήπως, οι αισθήσεις του παιδιού δίνουν ευχαρίστηση ή πόνο στο γονιό; Μήπως ο γονιός πεινάει, διψάει ή αρρωσταίνει μαζί με τα παιδιά; Όχι. Ωστόσο, η φυσική του επιθυμία για το καλό τους και η απέχθειά του για τη δυστυχία τους τον κάνει να αισθάνεται χαρά ή λύπη με τις ευχαριστήσεις ή τους πόνους, αντιστοίχως, των παιδιών του. Επομένως, αυτή η επιθυμία προηγείται κάθε σύμπτωσης συμφερόντων και αποτελεί την αιτία και όχι το αποτέλεσμα μιας τέτοιας σύμπτωσης. Θα πρέπει, άρα, να είναι ανιδιοτελής. «Όχι», θα πει ένας άλλος σοφιστής, «τα παιδιά είναι κομμάτια του εαυτού μας και αγαπώντας τα, αγαπάμε τον εαυτό μας μέσω αυτών». Πολύ καλή απάντηση ! Ας δούμε που μας οδηγεί. Κατά ποιον τρόπο άραγε είναι τα παιδιά μας κομμάτι του εαυτού μας; Όχι, βεβαίως, με τον τρόπο που είναι δικό μας ένα πόδι ή ένα χέρι: δεν έχουμε συνείδηση των αισθήσεών τους. « Μα τα σώματά τους γεννήθηκαν από κομμάτια των δικών μας σωμάτων». Έτσι γίνεται με τις μύγες και τ’ άλλα έντομα που μπορούν ν’ αναπαράγονται σ’ ένα έκκριμα αίματος ή άλλου σωματικού υγρού - αξιαγάπητα έντομα οπωσδήποτε! Θα πρέπει, όμως, να είναι κάτι άλλο εκείνο που κάνει τα παιδιά μέρος του εαυτού μας. Τι άλλο να είναι αυτό άραγε, εκτός από το αίσθημα που η φύση μας όρισε να αισθανόμαστε απέναντί τους; Αυτή η αγάπη είναι που τα καθιστά μέρη του εαυτού μας και επομένως δεν πηγάζει από το ότι υπήρξαν κάποτε πραγματικά μέλη μας»».
- Εξηγήστε γιατί η μέτρια σπάνη των αγαθών και η περιορισμένη ευμένεια-γενναιοδωρία αποτελούν κατά τον Χιουμ «περιστάσεις της δικαιοσύνης».
Καλή επιτυχία!
3